donderdag 29 november 2012

Oogziekte van Graves in perspectief

Ter gelegenheid van haar 25-jarig bestaan heeft de Nederlandse Vereniging van Graves Patiënten (NVGP) een speciale brochure uitgegeven. Met teksten uit voorgaande Graves Bulletins die allerlei aspecten van de oogziekte behandelen.



Inhoud

Informatiebijeenkomsten Amphia, Breda
Symposium over Graves orbithopathy
Consensusverklaring Eugogo
De Belgische aanpak van de oogziekte van Graves
Kwaliteit van zorg bij patiënten met de oogziekte van Graves
Beoordelingscriteria oogbewegingen en uitkomst therapie oogziekte
Hulpmiddelen bij Graves orbitopathie
Metingen van het volume van oogkas, oogkasvet en oogspieren
Productie orbitale fibroblasten onder invloed van PDGF-BB
Onderzoek afweersysteem van ziekte van Graves
Kweken van orbitale weefstels als potentiële geneesmiddelen
Combispreekuren ziekenhuizen

Bestellen

Je kunt de brochure bestellen bij SON voor 2 euro.

Lees ook

Informatie over de oogziekte.









maandag 26 november 2012

Over schildklier, spieren en sport ...

Een schildklieraandoening kan voor beperkingen zorgen bij het beoefenen van sport. Reden genoeg om stil te staan bij aandoeningen van de schildklier, het klachtenpatroon en de relatie met sporten.

Aandoeningen van de schildklier kunnen verschillende klachten geven. Een aantal van deze klachten kunnen invloed hebben op het beoefenen van sport, zoals spierklachten, een veranderde hartslag en een verminderd inspanningsvermogen. Hierdoor moeten veel schildklierpatiënten (tijdelijk) minderen of stoppen met sporten. Na een goede instelling op medicatie is beweging vaak weer mogelijk.

Opmerking Schildkliertje

In de hieronder genoemde Nederlandse artikelen (1,2,3,4) en in het Nederlandse onderzoek (5) wordt een verschil verondersteld tussen spiervezels bij de diagnose en na behandeling van hypo- of hyperthyreoïdie. Hyperthyreoïdie zou minder ingrijpend zijn door een kortere ziekteduur en een snellere instelling op medicatie (= schildklierremmers). Schildkliertje meent dat de behandeling van hyperthyreoïdie hiermee onderschat wordt. (6) Bij veel patiënten met hyperthyreoïdie is die behandeling met schildklierremmers immers tijdelijk en onvoldoende. Daarna volgt een definitieve behandeling waarna bij de patiënt sprake kan zijn van hypothyreoïdie met dezelfde behandeling met schildklierhormoon en dezelfde spierklachten. (7,8).

Muscle symptoms like myalgia, muscle weakness, stiffness, cramps and easy fatiguability are very prevalent in hypothyroid patients. [...] The symptoms are also prominent during the rapid onset of hypothyroidism after surgery or 131I therapy.

Tussen (behandelde) hypothyreoïdiepatiënten bestaan onderling wel degelijk verschillen, zo is bijvoorbeeld de duur en de diepte van de aandoening van invloed op de mate waarin een spier verandert, ook heeft maar een bepaald deel van de schildklierpatiënten spierklachten. Of hier de oorspronkelijke aandoening een rol speelt? Daar is geen onderzoek over te vinden. Allicht is literatuur welkom!

Ervaringsverhalen

Mogelijk wil je graag de ervaringen lezen van anderen? Lees de tips van Anna Roos. Zij heeft hypothyroïdie. Haar restklachten vormden de aanleiding om onderzoek te doen naar de effecten van bewegen. (9) Marcel heeft de ziekte van Graves gehad. Hij fietst graag en loopt elk jaar de Vierdaagse. (10)

Als je meer wilt lezen over schildklier, spieren en sport ...

  1. Schildklieraandoeningen en sport
    N Kruijs
  2. Klachten bij sport en inspanning
    N Kruijs en JC IJzerman
  3. Hypothyreoïdie en bewegingsintolerantie: een casusbeschrijving
    J Lankhaar, J IJzerman, P Zelissen, F Backx
  4. Fysieke fitheid van patiënten met behandelde hypothyreoïdie; sportdeelname en effecten van een trainingsprogramma op beweegklachten
    J Lankhaar, W de Vries, P Zelissen, H Wittink, F Backx
  5. Neuromuscular findings in thyroid dysfunction: a prospective clinical and electrodiagnostic study
    RF Duyff, Joan Van den Bosch, DM Laman, B-J Potter van Loon, WHJP Linssen
  6. Sporten met hyperthyreoïdie ... wees voorzichtig!
  7. Adult hypothyroidism - Muscoskeletal system
    Thyroid Manager
  8. Graves’ disease and the manifestations of thyrotoxicosis - Muscles
    Thyroid Manager
  9. Bewegen is goed voor je ... met tips en ervaringen
  10. Meten is weten





donderdag 22 november 2012

Verkrijgbaarheid medicijnen schildklier: niet vanzelfsprekend

Thyrax, PTU, Thyrogen en Thyreoidum (schildklierpoeder)

Vier middelen die ingezet worden bij de behandeling van schildklieraandoeningen, staan op de site van Farmanco. Dat is omdat er leveringsproblemen waren of zijn. Het gaat om Thyrax, Propylthiouracil (PTU), Thyrogen en Thyreoidum.

Bijzonderheden

  • Het beschikbaarheidsprobleem met Thyrax is opgelost.
  • Thyrogen is weer voldoende beschikbaar.
  • Update PTU d.d. 5 maart 2013: PTU kan weer uitgeleverd worden.

Lees ook





dinsdag 20 november 2012

Met stamcellen een nieuwe schildklier kweken

Bron: Kennislink.nl

De schildklier doet mee. Belgische wetenschappers hebben het orgaan toegevoegd aan het rijtje weefsels dat uit embryonale stamcellen gekweekt kan worden. Hiermee hopen ze de weg te bereiden voor de behandeling van congenitale hypothyreoïdie met stamceltherapie.

Stamcel

Met embryonale stamcellen – cellen uit een jong embryo die in theorie nog tot ieder type lichaamscel kunnen uitgroeien – kan je in het lab weefsels bouwen. Door aan embryonale stamcellen in een kweekbakje de juiste combinatie eiwitten toe te voegen, kunnen wetenschappers de cellen sturen uit te groeien tot een specifiek weefsel of orgaan. Zo lukte het vorig jaar bijvoorbeeld al met embryonale stamcellen van muizen een adenohypofyse – een erg ingewikkeld orgaantje in de hersenen – aan te leggen.

Science Daily
Generation of functional thyroid tissue from stem cells

Belgische onderzoekers van de Universiteit van Brussel, onder leiding van Sabine Costagliola, en hun Amerikaanse collega’s boekten onlangs weer een succes. Zij hebben embryonale stamcellen van muizen nu weten te sturen tot de vorming van een schildklier. Dit weefsel kon bovendien muizen met een niet-werkende schildklier beter maken, schreven ze in het tijdschrift Nature.

Autoimmuun schildklierziekten

Of een dergelijke schildklier ook mensen kan helpen met de ziekte van Hashimoto of de ziekte van Graves is nog wel de vraag. Deze mensen hebben namelijk antistoffen tegen de schildklier. Daar is (nog) geen behandeling voor.



donderdag 15 november 2012

Rechten en plichten van arts en patiënt

Hoe kunnen schildklierpatiënten zich misschien prettiger voelen? Wat kan er beter in het contact tussen arts en patiënt? Hoe is het een en ander nu geregeld? Wat is er mogelijk? Wat vertellen arts en patiënt elkaar? Welke rechten en plichten hebben zij? Allemaal vragen en hopelijk vind je hier een antwoord.

Aan de orde komen: wat vertellen de arts en de patiënt elkaar, vier leestips, het consult en de second opinion.

Rechten en plichten van arts en patiënt

De Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) geldt voor iedereen die met medische zorg te maken heeft. Als een arts jou behandelt, heb je automatisch een afspraak over de geneeskundige behandeling met hem of haar. In de WGBO staan de rechten en plichten die horen bij zo'n afspraak. De rechten en plichten gelden voor de arts en de patiënt. Hieronder lees je enkele rechten en plichten.

Wat vertellen arts en patiënt elkaar over een medische behandeling?

Je hebt recht op alle informatie die nodig is om een beslissing te nemen over een medische behandeling. De arts vertelt jou in heldere taal wat er aan de hand is. Je kunt doorvragen als de arts dingen zegt die je niet begrijpt. Daarnaast vertel je wat jouw klachten zijn.

Jouw arts vertelt je

  • wat je mankeert (de diagnose)
  • hoe de behandeling verloopt
  • of nader onderzoek nodig is
  • wanneer en hoe je die uitslag te horen krijgt
  • wat eventuele risico's van het onderzoek of de behandeling zijn
  • wat je vooruitzichten na de behandeling zijn
  • hoe je zelf kunt bijdragen aan een goed resultaat van de behandeling
  • of en wanneer je moet terugkomen

Leestips


Jij vertelt je arts (tip: zet je klachten van tevoren op papier)

  • waarom je de arts bezoekt
  • welke gezondheidsklachten je hebt
  • wanneer je deze klachten hebt en hoe lang
  • welke medicijnen je gebruikt
  • welke behandelingen je al hebt gehad
  • je wensen over de te voeren behandeling
  • welke vragen je wilt stellen

Het consult

Het gesprek dat je met de arts hebt wordt ook wel consult genoemd. Er zijn ook artsen die een telefonisch consult houden. Wil je meer informatie van je arts, dan kun je die altijd vragen. Je kunt ook vragen om het nog een keer te vertellen als je iets niet meteen begrijpt. Misschien vind je het prettig om een familielid of goede bekende mee te nemen naar het gesprek. Dat kan altijd. Een arts hoort dat goed te vinden. Het consult moet worden gevoerd in een aparte spreekkamer. Anderen mogen je niet kunnen zien of horen. Dat geldt ook als je in een ziekenhuis op zaal ligt.

Second opinion

Met ‘second opinion’ wordt een tweede mening bedoeld. Je vraagt een andere deskundige dan je eigen arts, om zijn mening over een diagnose of een behandeling. Hij neemt de behandeling niet over. Je mag altijd een second opinion vragen. Daarvoor heb je van niemand toestemming nodig, ook niet van je eigen arts. Wel is het aan te raden dit te bespreken met je eigen arts. Vraag aan je zorgverzekering in hoeverre deze een second opinion vergoedt. Dan sta je niet voor onaangename verrassingen.

maandag 12 november 2012

Thyroid function and longevity: new insights into an old dilemma

Thyroid function changes in the elderly, and many studies in the last 30 yr have investigated the role of thyroid function in the aging process. Recent reports have convincingly shown that serum TSH levels increase with age, independent of the presence of antithyroid antibodies.

Thyroid Function and Longevity: New Insights into an Old Dilemma
Robin P. Peeters
Erasmus University Medical Center, Department of Internal Medicine, 3015 GE Rotterdam, The Netherlands

This suggests that thyroid function decreases with age. In contrast, other studies have shown low levels of serum TSH in the elderly. With regard to other thyroid function tests, most studies demonstrated an age-dependent decline in serum free T3 levels, whereas free T4 (FT4) levels remained relatively unchanged and rT3 levels increased with age.

The difficulty in interpreting these results is that the evaluation of thyroid function in the elderly is often complicated by the increased prevalence of chronic illness and the use of medication. Chronic illness is associated with low levels of T3 and high levels of rT3, and, depending on the duration and the severity of the illness, TSH and FT4 levels may be low as well. Some of these changes are similar to the changes in thyroid hormone levels observed in the elderly. Therefore, distinguishing between changes related to “normal” aging per se and changes that are abnormal, i.e. disease-related, is a major challenge. In addition, differences in iodine intake and in the presence of autoimmune thyroid disease between these study populations may play an important role as well.

There is evidence that a low activity of thyroid hormone might be beneficial in the elderly, whereas subclinical hyperthyroidism is a predictor of mortality. It has been demonstrated that subjects with exceptional longevity (centenarians; median age, 98 yr) have higher levels of TSH compared with controls.

donderdag 8 november 2012

Over schildklier en psychiatrische stoornissen

De psychiatrie kijkt niet alleen meer naar de geest, maar ook naar het lichaam. Misschien is een overactief immuunsysteem wel de bron van sommige psychiatrische ziekten. De tv-uitzending Een ontstoken brein van Labyrint besteedde daar aandacht aan.


Er bestaan steeds meer aanwijzingen dat psychiatrische ziekten niet op Freudiaanse wijze uitgelegd kunnen worden als onverwerkte trauma's in de jeugd. In het Erasmus MC is professor Drexhage overtuigd van de biologische oorsprong van veel psychiatrische ziekten. Met name speelt een verstoord immuunsysteem daar een grote rol.

Met schildklier naar de psychiater
Malou van Hintum

Net zoals je soms kunt hallucineren als je koorts hebt, zo kunnen er biochemische oorzaken zijn voor een psychose. Ook in het brein zijn cellen actief voor onderhoudswerkzaamheden, die in geval van binnendringen van virussen en/of bacteriën in gevecht gaan met deze virussen/bacteriën. Soms staat het immuunsysteem verkeerd afgesteld: het onderhoud van de zenuwcellen is dan verstoord, en de cellen blijven knokken. Dus het systeem reageert anders.

Het blijkt dat een psychiatrische aandoening vaak getriggerd wordt door een infectie, allerlei soorten virussen, of door psychische stress. Dit zou kunnen zorgen voor overgevoelige immuuncellen. Ontdekt is dat zwangerschappen tijdens de hongerwinter 1944-1945 vatbare kinderen opleverden. Deze kinderen lijken levenslang geprogrammeerd voor psychiatrische ziekten én auto-immuunziekten.

Misschien zorgt de verstedelijking van de afgelopen eeuwen ook voor makkelijker overdracht van virussen en bacteriën, waardoor meer psychosen. Zo zou een psychose niet behandeld hoeven te worden met een medicatie uit de psychiatrie, maar bijvoorbeeld met een behandeling tegen een herpesvirus. Er bestaat nog veel tegenwerking voor deze hypothese. Toch levert de praktijk steeds meer grond.

Wat is een kraambedpsychose? Lees meer >

Ook was er in deze uitzending aandacht voor de kraambedpsychose, vaak het begin van een manische depressie. 1 : 1000 vrouwen overkomt dit binnen een maand na de bevalling. De vrouwen slapen slechter, en worden druk, druk, druk. Ook 's nachts, want ze zijn immers toch wakker. Het blijkt dat de immuuncellen van deze vrouwen gevechtsklaar zijn, en soms worden TPO-antistoffen gevonden. Vaak worden deze vrouwen levenslang psychiatrisch begeleid met de bijbehorende levenslange medicatie. Terwijl eenmalige behandeling mogelijk een oplossing is.

woensdag 7 november 2012

De schildklier maakt te veel hormoon ... zoek de verschillen

Bij hyperthyreoïdie maakt de schildklier te veel schildklierhormoon. Er zijn verschillende vormen van hyperthyreoïdie:
  • ziekte van Graves (50%)
  • toxisch multinodulair struma (ziekte van Plummer) (35%)
  • toxisch adenoom (5%)
  • thyreoïditis (9%)
  • en de ziekte van Quervain (± 1%)

Drie voorbeeldpatiënten

Aan de hand van drie voorbeeldpatiënten kun je de verschillende vormen herkennen. Het gaat om de heer De Jager en de dames De Roos en De Graaf. Meneer De Jager is kortademig, gejaagd en hij heeft last van hartkloppingen. Mevrouw De Roos is net bevallen en heeft klachten die passen bij een te snel werkende schildklier. Mevrouw De Graaf is moe, niet lekker en trillerig. Bovendien werkt de schildklier van haar zus te langzaam (= hypothyreoïdie).

Diagnose

Wat kun je doen bij deze heer en dames? Bij alle drie wordt eerst bloed geprikt. Bij hyperthyreoïdie is de TSH verlaagd, de T4 en fT4 zijn verhoogd en de T3 is verhoogd. Is dit het geval bij de patiënt, dan volgt een scan. Zoals gezegd: hyperthyreoïdie kent verschillende vormen. De oorzaak van de ziekte heeft gevolgen voor de behandeling.



Een scan laat zien om welke vorm het gaat. Hierbij wordt een beetje radioactieve stof in de ader gespoten. De schildklier neemt dat wel of niet op. En dat is te zien op de scan.

Bij de ziekte van Graves licht de schildklier diffuus op in de vorm van een vlinder.

Bij een of meer nodussen zie je alleen die nodussen oplichten.

Bij thyreoïditis (ziekte van Hashimoto) is niets te zien op de scan.



Terug naar de heer De Jager en de dames De Roos en De Graaf

Meneer heeft een verlaagde TSH, een verhoogde fT4, en een niet-verhoogde bse wat betekent dat er geen ontsteking is. Op de scan is een nodus te zien. Conclusie: meneer wordt behandeld met radioactief jodium. Hierdoor stopt de nodus met te veel hormoon maken.

Mevrouw De Roos blijkt een postpartum thyreoïditis te hebben. Er is geen afbeelding te zien met de scan. Bij hyperthyreoïdie krijgt iemand eventueel bètablokkers. Bij hypothyreoïdie kan levothyroxine voorgeschreven worden.

Bij mevrouw De Graaf is de TSH verlaagd en de fT4 verhoogd. Met een scan is een diffuus beeld van de schildklier te zien. Zij heeft de ziekte van Graves. Zij kiest voor de behandeling met tabletten.

Uitleg bij de behandeling

Bij de behandeling van de ziekte van Graves heeft de patiënt de keus uit drie opties: tabletten, operatie of radioactief jodium. Bij tabletten is een combinatie- of titratiebehandeling mogelijk.

Bij de combinatiebehandeling wordt de schildklier stilgelegd met methimazol, carbimazol of PTU; daarnaast slikt de patiënt levothyroxine.
Bij de titratiebehandeling krijgt de patiënt een zo laag mogelijke dosis methimazol, carbimazol of PTU.

Bij de behandeling met tabletten is de kans behoorlijk groot dat de ziekte terugkomt. Bij ongeveer 60%, maar mogelijk zelfs bij 70-75% van de patiënten. Operatie is een keus bij een groot struma, zwangerschapswens en hyperthyreoïdie tijdens de zwangerschap.

Antistoffen

Bij de ziekte van Graves is sprake van antistoffen. Het gaat om TSI. Die worden gemaakt door witte bloedlichaampjes. TSI doet hetzelfde als TSH: het stimuleert de schildklier tot het maken van schildklierhormoon.

Oogziekte van Graves

Eigenlijk hebben alle patiënten met de ziekte van Graves in enige mate last van hun ogen. Bij 50% van de patiënten is er sprake van een lichte vorm van de oogziekte van Graves (oftalmopathie). Ernstige klachten treden op bij ongeveer 10% van de Graves-patiënten.

Oorzaken

Bij de ziekte van Graves speelt aanleg een grote rol. Als een vrouw de ziekte van Graves heeft, dan heeft haar zus ongeveer 30% kans schildklierproblemen te krijgen.

Ook de omgeving speelt een rol. Denk hierbij aan jodium, stress, roken en infecties. Bij stress speelt de bijnier een rol. Bij de ziekte van Graves en zeker bij de oogziekte speelt roken een grote rol. Het advies luidt daar altijd: stoppen met roken.


dinsdag 6 november 2012

Verband tussen vitamine D en ziekte minder zeker dan gedacht

Het verband tussen vitamine D en gezondheid is niet zo zeker als gedacht. De kinderen van families met negentigplussers blijken gemiddeld minder vitamine D in hun bloed te hebben dan leeftijdsgenoten. Dat schrijven onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in de Canadian Medical Association Journal.

Minder vitamine D bij kinderen van hoogbejaarden
Persbericht LUMC

Levels of 25-hydroxyvitamin D in familial longevity: the Leiden Longevity Study
R. Noordam, A.J.M. de Craen, P. Pedram, A.B. Maier, S.P. Mooijaart, J. van Pelt, E.J. Feskens, M.T. Streppel, P.E. Slagboom, R.G.J. Westendorp, M. Beekman, D. van Heemst

Low vitamin D levels may help some live longer
Healthline News

Dat kinderen van hoogbejaarden die meedoen aan de Leiden Lang Leven Studie minder vitamine D in het bloed hebben, hadden we niet verwacht, vertelt dr. Diana van Heemst van de afdeling Ouderengeneeskunde. “Het was interessant om te kijken hoe het vitamine D-gehalte bij hen is, omdat de relatie tussen laag vitamine D en ziekte niet duidelijk is. Er zijn eerder wel verbanden gevonden tussen een lage hoeveelheid vitamine D en ziekte, maar het bleef onduidelijk wat oorzaak en gevolg was. Het zou ook kunnen dat mensen die ziek zijn minder vaak buiten komen of minder gezond eten.”

Kinderen van hoogbejaarden bereiken zelf ook vaak een hogere leeftijd. Nu ze rond de zestig zijn zie je al dat allerlei bloedwaardes, zoals het glucose, bij hen beter zijn dan bij hun partners. Hoe het komt dat ze juist een lagere hoeveelheid vitamine D in het bloed hebben, is onbekend. “We hebben voor allerlei zaken gecorrigeerd, bijvoorbeeld of ze minder vitaine D-pillen slikten, omdat ze gezonder waren, maar dat is niet het geval”, aldus Van Heemst.


zondag 4 november 2012

Graves’ disease: test to predict remission and relapse

Background

Patients with Graves’ disease, an autoimmune disorder, develop hyperthyroidism because their immune system makes antibodies that turn on the thyroid gland, causing the thyroid to enlarge and make excessive amounts of thyroid hormones.


The antibodies turn on the thyroid by acting like TSH and binding to the TSH receptor. Sometimes the antibody goes away and Graves’ disease goes into remission. Indeed, that is the goal when patients stay on antithyroid drugs, such as Methimazole or Propylthiouracil, for 12-18 months and then the drugs usually are stopped.


Unfortunately, a large percentage of patients either do not go into remission or relapse within the first year after stopping the antithyroid drugs. Therefore, any test that would predict which patients would remain in remission and which would relapse before stopping the antithyroid drugs would be useful.

Clinical Thyroidology for Patients / Glenn Braunstein, MD
New test may help predict which patients with Graves’ disease will remain in remission after stopping antithyroid drugs

The authors developed a test that measured one type of thyroid-stimulating antibodies (the Mc4 assay) which was shown to be positive in the patients with Graves’ disease, but negative in patients without thyroid problems, patients with hyperthyroidisms from other causes and patients with Graves’ disease that are in remission. In this study, they tested the ability of the Mc4 assay to serve as a sensitive index of remission or relapse of Graves’ disease after treatment with antithyroid drugs.

The full article title
A TSHR-LH/CGR chimera that measures functional thyroid-stimulating autoantibodies (TSAb) can predict remission or recurrence in Graves’ patients undergoing antithyroid drug (ATD) treatment
Giuliani C et al. J Clin Endocrinol Metab.
April 6 2012 [Epub ahead of print]. doi: 10.1210/jc.2011-2897.

Summary of the study

A total of 55 patients with Graves’ disease who received antithyroid drugs for 12-48 months were followed for 12-120 months after the antithyroid drugs were stopped. Of the 28 patients who stayed in remission, 22 (78%) had normal Mc4 levels, while 10 of 12 (83%) patients who relapsed had elevated levels, as did all 15 patients who could not get off antithyroid drug therapy because they had evidence of persistent hyperthyroidism.

What are the implications of this study?

This is an important study that identifies a test with potential to identify remission of Graves’ disease in patients on antithyroid drugs as well as possibly identify those at high risk for relapse. However, a larger prospective study of patients with Graves’ disease needs to be performed to determine if similar results are obtained in larger populations.


vrijdag 2 november 2012

IEMO 80+ Schildklier Studie

Een licht verminderde werking van de schildklier kan vele klachten veroorzaken, variërend van vermoeidheid en depressie tot hartritmestoornissen. Uit sommige studies blijkt dat het bij ouderen zorgt voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Maar andere studies laten zien dat het bij ouderen juist zorgt voor een grotere overleving. Het is dus niet duidelijk of de aandoening bij ouderen moet worden behandeld.

Meer informatie

In de IEMO 80+ Schildklier Studie wordt het effect onderzocht van behandeling met schildklierhormoon bij ouderen (80 jaar of ouder) met een licht verminderde werking van de schildklier. Gedurende vier jaar worden 450 deelnemers vervolgd om te kijken wat het effect is op hart- en vaatziekten, kwaliteit van leven, sterfte en andere uitkomsten. Vervolgens kan een duidelijk antwoord worden gegeven op de vraag of ouderen met een licht verminderde werking van de schildklier moeten worden behandeld.

De studie wordt uitgevoerd in zes Nederlandse UMC's: AMC, Erasmus MC, LUMC, UMCG, UMC St. Radboud en VUmc. Het LUMC treedt namens de deelnemende UMC's op als penvoerder. De studie wordt gecoördineerd door het Instituut voor Evidence-Based Medicine voor Ouderen | IEMO.

Lees ook

Let op!

Raadpleeg altijd een arts als je twijfelt over je gezondheid. De informatie op dit blog kan niet worden beschouwd als vervanging van een consult of een behandeling.


Translate / Vertaal